مصطفى النوراني الاردبيلي

107

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

روغن سداب همانند روغن غار ، باد را به كلى از بين مىبرد و از روغن غار گرمتر است و هر دو روغن بادشكن و مسكن درد هستند ، روغن غار علاج داء الثعلب است . روغن آس ريشه مو را محكم مىكند و تقويت مىدهد و سياه مىگرداند . روغن كوشنه جوانى مو را نگه دارد روغن شنبليله علاج بد رنگى است بويژه اگر در اطراف چشم پديد آيد . روغن سوسن سخت‌شده‌هاى كهنه را مىگدازد و از بين مىبرد . روغن شنبليله كچلى و امراض پوستى را از بين مىبرد . روغن گل در علاج التهاب دماغ بسيار مؤثر است ، ورمهايى كه در حال پيدايش هستند باز مىدارد ، تقويت مغز مىكند و هوش را افزايش مىدهد و مزاجش نزديك به معتدل است و از اين رو جالينوس در باره روغن گل مىفرمايد : تن بسيار سرد را گرم و تن گرم را سرد مىگرداند و نظريه من در اين باره اين است كه : در معتدل گردانيدن تن گرم مزاج مؤثر است تا سرد مزاج . « 1 » روغن تازه بهتر است ، رنگ : سفيد و زرد . مزاج : گرم و تر . خواص : دافع تعفن ، مسكن درد ، از بين برنده ورم‌ها ، مقوى بدن ، مانع بعضى زهرها در بدن است . خوراكش با نبات نافع سرفه خشك و خشونت حلق است . مقوى باه و چاق كننده بدن است ، خوراك زيادش ملين است خوراكش در روز نبايد بيش از 50 گرم باشد ، در مسموميت زرنيخ و ترياك و مارگزيده روغن را در شير مخلوط نموده به مريض مىدهند قىآور است و زهرها را بيرون مىريزد . براى خشونت و خشكى و خارش آن را طلا مىكنند ( مىمالند ) در مرهم‌هاى طبى بيشتر روغن گاو استفاده مىشود و اگر آن را به مدت زيادى بخواهند نگاه دارند در آن مقدارى نمك اضافه مىكنند تا سالم باقى بماند . « 1 » روغن گاو را بهتر دانسته‌اند در مرهم‌ها تقريبا آن را 100 مرتبه در آب مىشويند بعد استعمال مىكنند ، مضر براى معده است . مصلحش : جوارش ( معجونى كه به جهت هضم غذا مىخورند ، بدلش : شير و كره است و طريقه شستن روغن : در يك سينى گشاد

--> ( 1 ) - قانون در طب ، بوعلى سينا ، ج 2 ، ص 124 . ( 1 ) - المفردات ، ص 438 .